TRZY DOSZE Jak uczynić możliwym niemożliwe? Mukhara dasi U podstaw diagnostyki ayurvedyjskiej leży wiedza o trzech doszach, czyli trzech siłach, które wpływają na każdy żywy organizm. Aby opisać, jak wewnętrzne i zewnętrzne siły działają na siebie nawzajem we wszechświecie. Ajurweda stosuje teorię Pięciu Ciężkich Elementów Materialnej Egzystencji. Są to: Ziemia – stały stan skupienia materii, którego cechą charakterystyczną jest stabilność, ustaloność, zwartość. Woda – ciekły stan skupienia materii, którego cechę charakterystyczną jest płynność. Ogień – siła, która może przekształcać substancję ze stałej poprzez ciekłą w gaz, i odwrotnie. Cechą charakterystyczną ognia jest zdolność transformacji. Powietrze – lotny stan skupienia materii, którego cechą charakterystyczną jest ruch i dynamizm. Eter (przestrzeń) – źródło, z którego wszystko się manifestuje i do którego wszystko powraca; teren, na którym mają miejsce wszystkie zdarzenia. Eter nie ma fizycznej egzystencji; istnieje jedynie jako odległości, które oddzielają materię. Powyższe pięć elementów łączy się ze sobą, tworząc Trzy Dosze: Vata, Pitta i Kapha. Vata jest związana z energią kinetyczną w ciele. Dotyczy głównie systemu nerwowego i kontroluje wszelkie ruchy ciała. Kapha jest bliższa energii potencjalnej, która odpowiada za stabilność i gładkość w ciele. Jej siedzibą są komórki i produkty przemiany materii. Pitta dba o równowagę pomiędzy energią potencjalną i kinetyczną. Jej zadaniem jest trawienie, nawet jeśli jest to tylko „trawienie” koncepcji czy teorii w umyśle. Głównym polem działania Pitta są gruczoły wydzielania wewnętrznego. Kapha związana jest z Elementem Wody i Ziemi, które jednak niezbyt wiele mają ze sobą wspólnego, podobnie jak piasek wrzucony do wody. Służy ona do tego, by w naszym ciele elementy złożone z Ziemi spoczywały w płynach we właściwych proporcjach. Kiedykolwiek ciało staje się zbyt „zwarte” mamy do czynienia z zaburzeniami Kapha, np. kamienie żółciowe lub nerkowe. Są to organy złożone z Ziemi, które zostały wysuszone tak bardzo, iż uniemożliwiony został prawidłowy przepływ Wody. Kapha, zatem jest ta siłą, która utrzymuje w równowadze Ziemię i Wodę, które inaczej nie byłyby w stanie współpracować. Pitta związana jest z Elementem Ognia i Wody. Te elementy są zawsze w opozycji do siebie, a w najlepszym przypadku ignorują się, gdy wchodzą ze sobą w kontakt. Jeśli w danym połączeniu jest więcej Wody niż Ognia, Woda gasi Ogień, jeśli zaś przeważa Ogień, Woda wygotowuje się lub wyparowuje. Zadaniem Pitta jest sprawienie, by tych dwoje oponentów współpracowało ze sobą w naszym ciele. Choć na pierwszy rzut oka nierealne, jest to jednak możliwe. Przykładem są kwasy żołądkowe – Woda, która zawiera Ogień służący do trawienia pokarmów. Vata składa się z Elementu Powietrza i Eteru. Jest jak wiatr w przestrzeni. Eter jest z natury nieruchomy, powietrze zaś zawsze pozostaje w ruchu i ma tendencję do niekontrolowanej ekspansji poza wszelkie ograniczenia. Zbyt pusta przestrzeń z kolei, powoduje stagnację i zastój. Vata stoi na straży tego, by zawsze było wystarczająco dużo przestrzeni, w której mogłoby poruszać się powietrze. Dosza - w sanskrycie oznacza coś, co „wypada z toru” lub coś, co „często się psuje”. Vata, Pitta i Kapha są niezbędne do życia, ale mogą sprawić wiele problemu, gdy pozwoli się im popaść ze sobą w konflikt. Są jak osobowość o dwóch twarzach. To nie jest ich wina, one po prostu mają do wykonania bardzo trudne zadanie połączenia wewnątrz siebie dwóch opozycyjnych żywiołów. Dosze są siłami, nie substancjami. Kapha nie jest śluzem, lecz siłą, która sprawia, ze ciało wytwarza śluz. Pitta nie jest żółcią, lecz stymuluje wydzielanie żółci. Vata nie jest powietrzem, ale zwiększenie Vata w ciele powoduje zwiększoną produkcję gazów. Ponieważ są bezustannie aktywne, ciało nie jest w stanie ich gromadzić, dlatego ich produkty są regularnie wydalane w trakcie spełniania swych funkcji. Vata, Pitta i Kapha znajdują się w każdym ciele w proporcjach właściwych dla danej osoby. Od tego czy współdziałają ze sobą w harmonii, czy też wymykają się spod kontroli, zależy stan naszego zdrowia. << powrót